Ông Địa (Thổ Công) là một trong hai vị thần cùng với ông Thần Tài luôn được người dân thờ cúng một cách trang trọng trong nhà vì mong muốn đem lại cho gia đình nhiều tài lộc và may mắn. Vậy ông Địa là ai, ông Địa khác gì so với ông thần tài và ý nghĩa của việc thờ cúng ông Địa là gì? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu kỹ hơn trong bài viết sau đây:

1. Ông Địa là gì?

Ông Địa hay còn gọi là thổ công, thổ địa hay thổ thần,… Đây là một vị thần trong tín ngưỡng của người Châu Á, cai quản một vùng đất hay địa điểm nào đó. Trong dân gian có câu: “Đất có Thổ công, sông có Hà bá”. Ở mỗi gia đình, Thổ công là vị thần có nhiệm vụ trông coi gia đình và dự định họa phúc.

Bạn đang xem: Sự tích ông địa bị đầu độc

Theo người Trung Hoa, Thần Thổ Địa là Thổ Địa Công, Thổ Địa Gia, Phúc Đức Chính Thần, Hậu Thổ, Xã Thần, Thổ Chính, Thổ Bá.

Thần Thổ Địa là một trong những vị Thần phổ biến trong tín ngưỡng văn hóa của người Á Đông. Trong tín ngưỡng dân gian của các nước Á Đông, Thần Thổ Địa là vị Thần hộ mệnh của địa phương và là vị chính Thần có phúc đức. 

Tại Trung Quốc, vào thời kì Trung Hoa Dân Quốc và thời kỳ trước đó, nơi nào có người Hán sinh sống đều có cảnh thờ cúng Thần Thổ địa. 

Trong văn hóa truyền thống từ xa xưa, cúng tế Thần Thổ địa có nghĩa là cúng tế đại địa, còn thời hiện đại ngày nay thì phần lớn thuộc về cầu phúc, cầu tài, cầu bình an và bảo vệ mùa màng bội thu. Thần Thổ Địa cũng là vị Thần có địa vị khá thấp trong các chư Thần, ông là một vị Thần khá thân cận với dân gian.

Riêng người Việt thì coi Ông thổ Địa như một vị thần bình dân với vẻ ngoài mập mạp, bụng phệ, tay cầm quạt lá, tướng tốt và lúc nào cũng vui cười. Ông thổ Địa thường xuất hiện mỗi khi múa lân, điều này coi như một năng lực cân bằng thú tính của con lân hay sư tử, nhằm thuần hóa nó thành một con vật mang điềm tốt lành. 

2. Sự khác nhau giữa ông Địa và thần Tài?

Mặc dù thường xuất hiện cùng nhau trên bàn thờ trong các gia đình hay trong các hình ảnh, tuy nhiên ông thần Tài và ông thổ Địa cũng có những khả năng và đặc điểm khác nhau nhưng đồng thời cũng liên quan với nhau vì trong nhân gian có câu “ Thổ năng sinh bạch ngọc, Địa khả xuất hoàng kim “ có nghĩa là “ Đất thường sinh ra ngọc tốt, Vàng cũng từ đất mà sinh ra”  ý nói về việc thần Tài và ông thổ Địa có sự liên quan thắm thiết đến cuộc sống cũng như ảnh hưởng đến tài lộc của gia đình.

Sự khác nhau giữa thần Tài và ông thổ Địa rất dễ nhận ra. Thần Tài là vị thần giúp trông nom, bảo vệ và đem lại nhiều tiền bạc, may mắn về mặt kinh tế cho gia đình, ông thường xuất hiện với diện mạo một ông già râu trắng bạc phơ, trên tay cầm vàng thỏi và có nụ cười hiền hậu.

Còn ông thổ Địa thường xuất hiện với hình ảnh là một ông lão với chiếc bụng phệ, trên tay cầm chiếc quạt mo, ông có nhiệm vụ giúp người dân canh giữ đất đai, ruộng vườn và nhà cửa.

*
Hình ảnh ông Địa thần Tài

3. Ý nghĩa của việc thờ cúng ông Địa, thần Tài

Theo tục lệ xưa để lại, cứ vào ngày mồng Một và ngày rằm (15 âm lịch) hàng tháng, các gia đình người Việt Nam sẽ làm lễ cúng gia thần, gia tiên để cầu xin cho mọi người trong gia đình được khoẻ mạnh, bình an, cho công việc thuận lợi gặp nhiều may mắn. Đặc biệt với các gia đình làm kinh doanh, buôn bán thì đây là một nghi thức không thể thiếu để cầu tài lộc, may mắn hàng tháng.

4. Tín ngưỡng thờ cúng ông Địa

Việc thờ cúng ông Địa Cũng là một phong tục khá thú vị với người Việt Nam ta. Đối với người miền Nam, mỗi khi cúng ông Địa thì họ sẽ thường bẻ ăn trước một miếng rồi mới mang đi cúng. Vì theo 1 vài sự tích kể lại thì Ông Địa bị đầu độc nên chết, vì vậy ông rất sợ bị chết, nên khi cúng kiếng ông thì phải bẻ ăn một miếng trước, coi như thử độc trước thì ông mới dám ăn. Còn đối với người miền Bắc thì họ vẫn cúng như bình thường. Người ta cúng Thổ Công vào ngày mồng 1 và ngày 15 (âm lịch) hàng tháng và các dịp lễ Tết khác.

5. Cách bày trí bàn thờ ông Địa

Bàn thờ ông Địa thường được đặt ở dưới đất, sử dụng Khám thờ nhỏ. Vị trí đặt bàn thờ là những nơi thông thoáng, sạch sẽ dễ nhìn thấy khi mọi người ra vào. Thường mọi người hay để Ông Địa thờ chung với Thần Tài. 

Nguyên tắc “Đông bình – Tây quả”, từ trái qua phải được áp dụng một cách chặt chẽ trong cách bài trí bàn thờ Thổ Công và Thần Tài. Trên bàn thờ, Ông Địa sẽ được đặt phía bên phải, Thần Tài được đặt phía bên trái. Hũ gạo bên phải, hũ muối bên trái và bát hương thì đặt ở giữa, hướng cho mặt nguyệt quay ra phía bên ngoài.

Hướng đặt bàn thờ ông Địa thần Tài nên chọn lấy các cung Thiên Lộc và Quý Nhân để nhận được thật nhiều tài lộc hơn cho gia đình mình.

Cung Thiên lộc (hướng Đông Nam) giúp mang lại nhiều may mắn, tiền bạc, thu được nhiều lợi nhuận và làm ăn phát đạt.Cung Quý nhân (hướng Tây Bắc) giúp gia chủ nhận được nhiều sự giúp đỡ từ người khác, gặp dữ hóa lành và có nhiều bình an
*
Hình ảnh ông Thổ Địa Thần Tài

6. Một số lưu ý khi sắp xếp vị trí và hướng đặt bàn thờ ông thổ Địa, thần Tài

Khi thờ ông Địa Thần Tài, bạn hãy lưu ý một số vấn đề khi sắp xếp vị trí và hướng đặt dưới đây để không ảnh hưởng đến tài lộc may mắn của gia đình hoặc cửa hàng mình nhé:

Không cắm hương chồng chéo lên nhau và không chọc thủng gói Thất Bảo, vì như vậy thần linh sẽ không thể chứng giám và phù hộ cho gia chủ.Tượng ông thổ Địa và Thần Tài sau khi thỉnh về nên dán chữ nho ở phía sau lưng bàn thờ, để các vị thần có thể linh nghiệm.Trên bàn thờ không được thiếu bài vị gương, hũ muối, nước, gạo, bát tụ lộc.Chọn màu sắc bàn thờ ông thổ Địa Thần Tài hợp với mệnh của gia chủ sẽ thu hút nhiều tài lộc hơn và tránh được sự xung khắc.Không được phép đặt bàn thờ ở nơi gần bếp, nhà vệ sinh hay những nơi ô uế, không sạch sẽ.

Từ những thông tin trên, hy vọng bạn sẽ có thêm nhiều hiểu biết hơn về ông Địa hay Thổ công và giúp bạn có những lựa chọn phù hợp và chính xác trong việc thờ cúng trong gia đình. Ngoài ra bạn có thể tham khảo thêm cách đặt ông thổ Địa Thần Tài đúng vị trí, đúng hướng đem lại nhiều may mắn, tài lộc cho bản thân và gia đình nhé!

Nhiều người ở nông thôn miền Tây Nam bộ mỗi khi bị mất một vật gì tìm không được thường lâm râm khấn vái: “Ông ngay ông Địa giúp tôi tìm được sẽ cúng ông nồi chè (hoặc nải chuối)”.


Còn ông Địa ở chợ thì sướng hơn, không đợi mất đồ mà mỗi sáng vẫn được gia chủ mời cà phê, thuốc lá để... lấy hên.
Theo nhà nghiên cứu Trương Ngọc Tường thì tập tục thờ ông Địa đầu tiên xuất hiện trong các chùa, trên thờ Phật, dưới thờ Thổ Địa và các miễu bà Chúa Xứ cũng có thờ ông Địa. Vào khoảng giữa thập niên 1950, khi kinh tế phát triển thì người dân bắt đầu thờ ông Địa trong nhà. Chẳng ai biết mặt mũi ông Địa ra sao, nhưng mỗi khi bị mất một vật gì đó thì người ta nghĩ ngay tới ông Địa và nhờ ông giúp đỡ.
Cũng theo ông Tường thì người Việt, người Hoa đều có tục thờ ông Địa, nhưng mỗi dân tộc ông Địa có hình tượng khác nhau. Ví dụ như thần cai quản làng của người Việt là ông Thành hoàng, còn người Hoa thì ông Địa, tức Phước Đức chánh thần, còn gọi là ông Viên ngoại. Vì vậy khi xem phim Tây du ký ta thấy Tề thiên Đại thánh tới đâu cũng gọi Thổ Địa ra để tra hỏi, mỗi khi có yêu quái lộng hành, ức hiếp dân tình. Còn trong dân gian thì khi có chuyện gì khuất tất, tranh cãi, người ta thường đem ông Địa ra để… làm chứng.
Trong nhà ông Địa cũng giống như người quản gia. Đối với người Hoa, hình tượng Thổ Địa là ông viên ngoại hay còn gọi là ông Thần Tài, có hàm râu bạc trắng, tay cầm nén vàng sẵn sàng cho. Còn ông Địa của người Việt là anh nông dân, bụng bự, mặc áo hở ngực hoặc ở trần, tay cầm cái quạt, rất bình dân, ai vái gì cũng được. Ăn thì chuối xiêm, chè xôi nước, là những thứ rẻ tiền nhất.
Đặc biệt, có vùng trước khi cúng ông Địa nải chuối, gia chủ còn bẻ ăn trước một trái vì ông Địa sợ… bị ngộ độc.
Lại có câu chuyện cười trong dân gian kể rằng có người lái buôn nọ nhiều lần gạt… ông Địa, vì ông Địa vốn rất dễ dãi, dễ bị châm chọc. Lần đầu đi buôn, anh ta vái ông Địa phù hộ cho trót lọt, sẽ cúng ông Địa “con 2 chân”. Nghe qua, ông Địa tưởng là sẽ được cúng con gà, con vịt. Nhưng rồi sau đó anh ta lật kèo, hẹn lần sau nếu làm ăn thuận lợi sẽ cúng “con 4 chân”. Nhưng rồi con 4 chân (như con heo) anh ta cũng không cúng, mà tiếp tục hẹn lần sau, nhất quá tam, anh ta sẽ cúng “con 8 chân”. Lần này anh ta không khất nữa, mà cúng thiệt “con 8 chân”, đó là con… cua luộc! Thấy mình thua trí gã lái buôn, vì vậy lúc nào ông Địa cũng cười. Chỉ cười thôi chớ chẳng giận hờn ai.
Hình tượng ông Địa trong dân gian rất đa dạng. Đầu tiên là các ông Địa được người dân tưởng tượng ra và nắn bằng đất sét để thờ. Nghĩ sao nắn vậy, thô sơ, không ông nào giống ông nào, nhưng nhiều ông Địa rất độc đáo. Về sau thì có ông Địa được làm bằng gỗ, bằng đất sét nung do thợ thủ công hoặc lò gốm chuyên nghiệp sản xuất hàng loạt, rồi tới ông Địa tráng men. Ngoài ra còn có những mẫu đặc biệt như ông Địa bằng đá ở núi Bửu Long (Đồng Nai). Thậm chí, bây giờ có cả ông Địa hoặc ông Thần Tài được nhập từ Trung Quốc về. Có nơi, trên bàn thờ ông Địa còn có 2 cái chum nhỏ, ngụ ý gánh vàng đổ vào kho.
Thời gian sau này, ở một số gia đình làm nghề kinh doanh, mua bán, nơi thờ ông Địa còn có thêm một dĩa tỏi. Hỏi ra mới biết, vì gia chủ sợ bị mất cắp ông Địa nên mới… trấn bùa bằng dĩa tỏi. Nếu có bị mất cắp thì ông Địa cũng… hết linh. Ở những gia đình làm ăn phát đạt, người ta tin rằng bị mất ông Địa là chuyện rất xui xẻo, vì vậy phải giữ gìn cẩn thận. Có người còn hàn kiếng bít lại vì sợ ông Địa bị “bắt cóc” thì sẽ mất khách hàng và mất luôn người quản gia.
Theo ông Tường thì hình tượng ông Địa rất đa dạng, hàng trăm ông Địa nhưng rất khó tìm được ông Địa giống nhau. Có nhiều tượng ông Địa rất xưa nhưng không đẹp. Ông Địa đẹp có trong dân gian nhưng rất hiếm, vì không làm theo khuôn đúc nên chỉ độc bản. Đa số ông Địa đều cười nhưng cũng có những ông Địa không cười. Ngoài ra, tượng ông Địa bằng đồng cũng là loại hiếm, ngày xưa chỉ có ở các ngôi chùa. Khi đúc tượng Phật còn dư đồng, các chùa đúc thêm tượng ông Địa.

Xem thêm: Giọt Sương Nắng Theo Làn Mây Trắng, Lyrics: Phố Hoa Remix Châu Ngọc Tiên


*

Ngôi nhà 'kỳ lạ' chất đầy hàng ngàn đồ xưa ở... miền Tây

Nằm giữa khu vườn cây ăn trái rộng 5.000 m 2 có một ngôi nhà xưa chứa hàng ngàn cổ vật nhưng được bày trí rất lạ.